جهان پهلوان تختی، قهرمانی که هنوزهم رکورد داراست

 

غلامرضا تختی در تاریخ ۵ شهریور ۱۳۰۹ در شهر تهران متولد شد و در تاریخ ۱۷ دی ۱۳۴۶ از دنیا رفت. وی مشهور به لقب «جهان پهلوان» است که بخاطر سال‌ها ورزش قهرمانی در رشته کشتی و کسب افتخارات فراوان برای وی انتخاب شد. او عضو شورای مرکزی جبهه ملی ایران و یکی از فعالان سیاسی زمان پهلوی بود.

 

غلام‌رضا تختی در جنوب تهران متولد شد. «رجب خان» (پدر تختی) متولد ۱۲۷۵در محله دروازه غار تهران و مادرش از خانواده سنتی تهران بود. با تبدیل شدن وی به یک «قهرمان ملی»، گاه داستان‌هایی دربارهٔ او گفته می‌شود که لزوماً صحت تاریخی ندارند. در ایران از تختی به عنوان «جهان‌پهلوان» یاد می‌شود. کتاب‌های زیادی در وصف او تألیف شده‌است، فیلمی سینمایی در مورد وی ساخته شده، حتی تندیسی از وی ساخته شده و در میدان تجریش در شهر تهران نصب شده‌است. به افتخار او هر ساله به بهترین کشتی‌گیران ایران «جایزه غلام‌رضا تختی» اهدا می‌شود.

 

غلامرضا تختی ۵ شهریور ۱۳۰۹ در محله خانی‌آباد در جنوب تهران به دنیا آمد. او دو برادر و دو خواهر داشت که همه آن‌ها از وی بزرگ‌تر بودند. وی تحصیلات ابتدایی را در دبستان حکیم نظامی تهران گذراند و پس از گذراندن اول متوسطه در دبیرستان منوچهری تهران ترک تحصیل کرد. تختی همراه کار، به ورزش زورخانه‌ای و کشتی نزد پهلوان سید علی حق‌شناس پهلوان اول ایران و پایتخت می‌پرداخت.

او در سال ۱۳۲۷ به خدمت سربازی رفت و در ۲۵ مهر همان سال در اداره راه‌آهن استخدام شد. وی پیشینه کار در شرکت نفت مسجد سلیمان را هم داشت.

 

 

تختی در ۳۰ بهمن ۱۳۴۵ با شهلا توکلی ازدواج کرد. حاصل این ازدواج پسری به نام بابک بود که در ۱۱ شهریور ۱۳۴۶ به دنیا آمد. یکی از جا‌هایی که تختی همیشه می‌رفت، گل‌فروشی رز نزدیک چهارراه تخت‌جمشید (طالقانی کنونی) بود. این گل‌فروشی هنوز هم هست. تختی گل‌های باغچه خانه‌اش را می‌چید و دسته می‌کرد و می‌برد گل‌فروشی رز که فروش برود. اما هربار که گذرش به آن‌جا می‌افتاد، مردم دور و برش را می‌گرفتند و با او گرم حرف زدن می‌شدند. تختی هم می‌خواست مهربانی آن‌ها را جبران کند. همین بود که از ده‌تا دسته گل، یک دسته هم به گل‌فروشی نمی‌رسید.

 

ویترین پر مدال غلامرضا تختی، کمترین نقش را در ماندگاری و جاودانگی نام جهان پهلوان کشتی ایران پس از گذشت سالیان دراز داشته است؛ با وجود گذشت بیش از نیم قرن از آسمانی شدنش، نام و مرام تختی همچنان ورد زبان‌ها است و اسم و رسمش ماندگار.

ورزش ایران افتخارآفرینان زیادی همچون تختی به خود دیده است، قهرمانانی که در میادین ورزشی دلاوری کردند، افتخار آفریدند و بار‌ها از سکوی نخست جهان و المپیک بالا رفتند؛ خواستند و لقب "جهان پهلوانی" هم گرفتند؛ اما هیچ کدام تختی نشدند!

تختی در بزنگاه‌های حساس هیچوقت به مردمش پشت نکرد، برای رسیدن به قدرت و ثروت از اصل خود دور نشد، به هر ریسمانی چنگ نزد و ریاکاری را پیشه نکرد. بر خلاف برخی امروزی‌ها، تختی هیچگاه برای رسیدن به خواسته‌هایش ادب را زیر پا نگذاشت و ورزش کشتی را با پهلوانی و ویژگی‌های اخلاقی گره زد.

تختی همیشه با مردم بود و به عشق آن‌ها زیست و به عشق آن‌ها جنگید و از سکو‌های جهانی و المپیک بالا رفت، هیچ وقت فراموششان نکرد و با مردم بودن را به هیچ چیز نفروخت.

امروز ورزش و جامعه ما بیش از هر زمان دیگری تشنه مردانگی و مروت تختی است؛ همچنان نام تختی است که به ورزش و کشتی ایران آبرو داده است.

 

 

از سال ۱۳۹۷ روز پنجم شهریور به عنوان روز ملی کشتی در تقویم رسمی ایران ثبت شد که این اقدام در زمان فدراسیون رسول خادم صورت گرفت.

درست ۹۳ سال از تولد جهان پهلوانی که نقشی پررنگ در تاریخ ورزش ایران ایفا کرده، می‌گذرد.

 

بزرگمرد کشتی ایران، مردی با رکورد‌های فوق‌العاده که همچنان هم برخی از آن‌ها دست نخورده باقی مانده است.

سال گذشته حسن یزدانی با کسب هشتمین مدال جهانی و المپیک، از رکورد مدال‌های غلامرضا تختی گذشت، اما همچنان کسی در کشتی از رکورد چهار دوره حضورش در بازی‌های المپیک و کسب سه نشان از این رویداد، عبور نکرده است.

پهلوان بزرگ کشتی، یک طلا و دو نقره المپیک در کارنامه دارد و کشتی همچنان در حسرت ظهور قهرمانی است که این رشته را دوطلایی کند.

حسن یزدانی این فرصت را در توکیو داشت که با کسب نشان طلای ۸۶ کیلوگرم، از رکورد تختیِ بزرگ عبور کند، اما او در ژاپن نقره گرفت و حالا باید تا پاریس ۲۰۲۴ صبر کند تا شاید با کسب نشان طلای المپیک، علاوه بر عبور از غلامرضا تختی، هادی ساعی و حسین رضازاده، اولین ورزشکار ایرانی باشد که صاحب دو نشان طلا و یک نقره المپیک می‌شود.

 

جدای از بُعد پهلوانی تختی، که همچنان او را دست نیافتنی‌ترین ورزشکار ایرانی می‌کند، او صاحب طولانی‌ترین دوره ورزش قهرمانی و استمرار در تیم ملی است، چیزی که نشان از زندگی سالم این قهرمان بزرگ دارد. 

عضویت در تیم ملی کشتی آزاد ایران در مسابقات جهانی ۱۹۵۱ هلسینکی فنلاند تا ۱۹۶۶ «تولیدوی» آمریکای پر از افتخار. مردی که یادگارهایش، زیباترین واژه‌هایی است که روح را جلا می‌دهد: 

 

چند سال پیش در حالی که تا پیش از آن صرفاً روز هفدهم دی‌ماه که سالروز درگذشت این قهرمان بزرگ بود، گرامی داشته می‌شد، روز تولد تختی در تقویم به عنوان روز کشتی ثبت شد تا کشتی جدا از اینکه «پهلوانی» خود را از تختی وام گرفته و حتی اگر جایی هم خطا کرده، به خاطر نام بزرگ و جوانمردی تاریخی جهان پهلوان تختی، باز هم این واژه‌ها برای همیشه با کشتی عجین شده‌اند؛ به خاطر وجود چنین قهرمانی، صاحب یک روز خاص برای خودش باشد. روزی به نام ورزش ملی و پرافتخار ایران.

 

سرانجام غلامرضا تختی در ۱۷ دی ۱۳۴۶ در اتاقش در هتل آتلانتیک تهران درگذشت. دو روز پیش از مرگ خود در دفترخانه اسناد رسمی شماره ۲۰۲ تحت شماره ۳۴۲۸ وصیت‌نامه‌اش را نوشته بود و کاظم حسیبی را سرپرست پسربچه چهار ماهه خود کرده بود. او در گورستان ابن‌بابویه که یکی از آرامستان‌های تاریخی شهر تهران است، در شهرری به خاک سپرده شد.

 

برای بازدید از آرامگاه جهان پهلوان تختی بین ساعات ۹ صبح تا ۵ بعد از ظهر به آن مراجعه کنید. 

 

منابع: تابناک، کجارو